Web Sitesi Hızı: Neden Önemli ve Nasıl Artırılır?

Site Hızı Neden Bu Kadar Kritik?

Web sitesi hızı, ziyaretçilerin sitenizde kalıp kalmayacağını belirleyen en temel faktördür. 3 saniyeden uzun süren sayfa yüklemelerinde ziyaretçilerin %53'ü siteyi terk ediyor. Google site hızını bir sıralama faktörü olarak kullanıyor ve yavaş siteler arama sonuçlarında geriye düşüyor. Hız hem kullanıcı deneyimi hem de gelir açısından doğrudan belirleyici.

Rakamlarla konuşalım:

• Sayfa yükleme süresi 1 saniyeden 3 saniyeye çıktığında hemen çıkma oranı %32 artıyor
• 1 saniyeden 5 saniyeye çıktığında bu oran %90'a fırlıyor
• Amazon'un yaptığı teste göre her 100ms gecikme satışlarda %1 düşüşe neden oluyor
• Vodafone LCP süresini %31 iyileştirdiğinde satışları %8 arttı

Siteniz 5 saniyede yükleniyorsa, her gün kapınıza gelen müşterilerin yarısını geri çeviriyorsunuz demektir.

Türkiye'deki ortalama mobil bağlantı hızı iyi olsa da, 3G bağlantılı bölgeler hala var. Sitenizi en kötü senaryo için optimize edin, en iyi senaryoda zaten uçacaktır.

Core Web Vitals Nedir?

Core Web Vitals, Google'ın web sayfalarının kullanıcı deneyimini ölçmek için kullandığı üç temel metriktir: LCP yükleme performansını, INP etkileşim yanıt süresini, CLS ise görsel kararlılığı ölçer. 2026 itibarıyla bu metrikler Google sıralama algoritmasında doğrudan etkili ve Search Console'da raporlanıyor.

Bu metrikleri Google PageSpeed Insights ile olcebilirsiniz. Hem lab verisi (simülasyon) hem de field verisi (gerçek kullanıcılar) gösterilir. Field verisi daha güvenilirdir ama yeterli trafik gerektirir.

LCP'yi İyileştirmek İçin

• Hero görseline <link rel="preload"> ekleyin
• Sunucu yanıt süresi (TTFB) 600ms altında olmalı
• Render-blocking CSS ve JS'i minimize edin
• Above-the-fold kritik CSS'i inline olarak ekleyin

Görsel Optimizasyonu: AVIF ve WebP

Görsel optimizasyonu, web sitesi hızlandırmanın en etkili yoludur çünkü ortalama bir web sayfasının toplam boyutunun %50-70'ini görseller oluşturur. AVIF formatı JPEG'e göre %50 daha küçük dosya boyutu sunar, WebP ise %25-30 tasarruf sağlar. Modern tarayıcıların %95'i bu formatları destekliyor.

Görsel Optimizasyon Adımları

1. Format dönüşümü: JPEG/PNG yerine AVIF kullanın, WebP'yi fallback olarak ekleyin
2. Boyut ayarlama: 1920px genişliğinden büyük görsel kullanmayın, kart görselleri için 800px yeterli
3. Kalite ayarı: AVIF için %80, WebP için %85 kalite iyi bir denge noktası
4. Lazy loading: Ekranda görünmeyen görselleri loading="lazy" ile geciktirin
5. Responsive görseller: srcset ile farklı ekran boyutlarına farklı görseller sunun

Pratik bir karşılaştırma: 500KB'lık bir JPEG görseli AVIF'e çevirdiğinizde yaklaşık 150KB'a düşer. 10 görselli bir sayfada bu 3.5MB tasarruf demek. 3G bağlantıda bu fark 8-10 saniye daha hızlı yükleme anlamına gelir.

HTML'de picture elementini kullanarak tarayıcı desteğine göre otomatik format seçimi yapabilirsiniz:

Görsellerde width ve height attribute'u vermek CLS skorunuz için hayati. Tarayıcı görselin yerini önceden ayırır ve sayfa kayması olmaz.

GZIP Sıkıştırma ve Tarayıcı Önbellekleme

GZIP sıkıştırma, sunucudan tarayıcıya gönderilen HTML, CSS ve JavaScript dosyalarını %60-80 oranında küçülten bir sıkıştırma yöntemidir. Tarayıcı önbellekleme ise statik dosyaları kullanıcının cihazında saklayarak tekrar ziyaretlerde sıfır indirme ile anında yükleme sağlar. Bu iki teknik birlikte uygulandığında sayfa yükleme süresi dramatik şekilde düşer.

GZIP Nasıl Aktifleştirilir?

Apache sunucularda .htaccess dosyasına mod_deflate kuralları ekleyerek GZIP'i aktif edebilirsiniz. HTML, CSS, JavaScript, JSON, XML ve SVG dosyaları sıkıştırılmalı. Görseller zaten sıkıştırılmış formatta olduğu için GZIP'e gerek yoktur.

Tarayıcı Önbellekleme Süreleri

CSS ve JavaScript için cache süresini 1 yıl yapın ama dosya adında versiyon numarası kullanın: style.css?v=2.1 gibi. Dosya güncellendiğinde versiyon numarasını artırın, tarayıcı yeni versiyonu indirir.

CSS ve JavaScript Optimizasyonu

CSS ve JavaScript optimizasyonu, kullanılmayan kodların temizlenmesi, dosyaların küçültülmesi (minification) ve yükleme sırasının düzenlenmesi işlemlerini kapsar. Ortalama bir web sitesinde CSS'in %35'i ve JavaScript'in %50'si hiç kullanılmıyor. Bu gereksiz kod sayfanızı yavaşlatıyor.

Pratik Optimizasyon Adımları

• Minification: CSS ve JS dosyalarını küçültün (boşluklar, yorumlar kaldırılır). Otomatik araçlar: cssnano, terser
• Kullanılmayan CSS: Chrome DevTools Coverage sekmesiyle tespit edin, PurgeCSS ile temizleyin
• JS yükleme sırası: Kritik olmayan JS'i defer veya async attribute'u ile yükleyin
• Üçüncü parti scriptler: Google Analytics, chat widget, reklam kodu gibi scriptleri geciktirin
• CSS birleştirme: 10 ayrı CSS dosyası yerine 1-2 dosyaya birleştirin (HTTP/2'de daha az kritik ama yine de faydalı)

Özellikle üçüncü parti scriptler konusunda dikkatli olun. Bir canlı sohbet widget'ı tek başına 200-500KB JavaScript yükleyebilir. Gerçekten ihtiyacınız yoksa kaldırın veya kullanıcı etkileşimine kadar geciktirin.

Hosting Seçimi: Paylaşımlı mı, VPS mi?

Hosting seçimi, site hızının temelini oluşturur. Paylaşımlı hosting'de bir sunucuyu yüzlerce site paylaşır ve birinin trafiği artınca hepsi yavaşlar. VPS (Sanal Özel Sunucu) ise size ayrılmış kaynaklar sunar ve tutarlı performans sağlar. Günlük 500'den fazla ziyaretçiniz varsa VPS'e geçiş zamanı gelmiştir.

Hosting Karşılaştırması

Türkiye'de Turhost, Natro, DigitalOcean (İstanbul bölgesi) ve Hetzner popüler seçenekler. Sunucu lokasyonu hedef kitlenize yakın olmalı; Türkiye'deki kullanıcılar için İstanbul veya Frankfurt tercih edin.

CDN Kullanımı

CDN (Content Delivery Network), statik dosyalarınızı dünya genelindeki sunuculara dağıtarak kullanıcıya en yakın noktadan sunan bir altyapıdır. Türkiye'de bir kullanıcı sitenize girdiğinde görseller ve CSS dosyaları İstanbul'daki CDN sunucusundan gelir, ABD'deki ana sunucuyu beklemez. Bu sayede yükleme süresi %40-60 azalır.

Popüler CDN Seçenekleri

• Cloudflare: Ücretsiz planı bile çok güçlü. DNS, SSL, DDoS koruması dahil. Kurulumu 10 dakika
• BunnyCDN: Uygun fiyatlı, Türkiye POP noktası var, GB başına $0.005
• AWS CloudFront: Büyük ölçekli projeler için, AWS ekosistemiyle entegre

Küçük ve orta ölçekli siteler için Cloudflare'in ücretsiz planı fazlasıyla yeterli. DNS'inizi Cloudflare'e yönlendirmeniz yeterli; otomatik GZIP, tarayıcı cache, SSL ve temel DDoS koruması ücretsiz gelir.

Sitenizi Test Edin

Site hızı optimizasyonunun son adımı, yaptığınız iyileştirmeleri ölçmek ve doğrulamaktır. Tek bir araçla yetinmeyin; en az 2-3 farklı araçla test yapın çünkü her biri farklı metrikler ve perspektifler sunar. Test sonuçlarını kaydedin ve zaman içindeki değişimi takip edin.

Ücretsiz Hız Test Araçları

1. PageSpeed Insights (pagespeed.web.dev): Google'ın resmi aracı. Core Web Vitals, performans skoru ve iyileştirme önerileri sunar. Mobil ve desktop ayrı ayrı test edilir.
2. GTmetrix (gtmetrix.com): Detayli waterfall analizi, geçmiş raporlar ve izleme. Hangi dosyanın ne kadar sürdüğünü net gösterir.
3. WebPageTest (webpagetest.org): Farklı lokasyonlar ve cihazlardan test. Filmstrip görünümü ile yükleme sürecini kare kare izleyebilirsiniz.
4. Chrome DevTools Lighthouse: Tarayıcınızda F12 ile açın, Lighthouse sekmesinden performans raporu alın.

Hedef Değerler

• PageSpeed Mobile skoru: 70+
• PageSpeed Desktop skoru: 85+
• LCP: 2.5 saniye altı
• TTFB: 600ms altı
• Toplam sayfa boyutu: 2MB altı (ideal 1MB)
• HTTP istek sayısı: 50 altı

Optimizasyon tek seferlik bir is degil. Duzenli web sitesi bakimi yapmaniz gerekir. Her yeni özellik eklediğinizde, her eklenti kurduğunuzda hız testini tekrarlayın. Performans borcunuz birikmesin.